Phải xin phép mới được ‘Nối vòng tay lớn’

Ảnh Trịnh Công Sơn tại Nhà tưởng niệm Trịnh Công Sơn ở Bình Quới, TP.HCM.

Khánh An-VOA

Cục Nghệ Thuật Biểu Diễn vừa cho biết bài hát “Nối Vòng Tay Lớn,” cùng với các bài “Huế-Sài Gòn-Hà Nội,” “Ca Dao Mẹ,” “Đêm Thấy Ta Là Thác Đổ” của cố nhạc sĩ Trịnh Công Sơn chưa được cấp phép lưu hành.

Sự kiện này xảy ra ngay sau khi nhà chức trách Việt Nam đưa ra danh sách 5 bài hát trước năm 1975 bị cấm lưu hành vào tuần trước, trong đó có “Con đường xưa em đi” của nhạc sĩ Châu Kỳ, gây ra sự phản đối mạnh từ nhiều giới trong công chúng.

Bốn ca khúc của nhạc sĩ Trịnh Công Sơn tình cờ bị phát hiện không nằm trong danh mục hơn 2.500 bài hát trước năm 1975 được phép phổ biến khi gia đình cố nhạc sĩ cùng với Đại học Y - Dược Huế xin phép tổ chức chương trình ca nhạc “Nối vòng tay lớn” vào ngày 21/4.

Cục trưởng Cục Nghệ thuật Biểu diễn, ông Nguyễn Đăng Chương, được VnExpress dẫn lời nói “Dù bài hát 'Nối vòng tay lớn' phổ biến và được sử dụng trong nhiều buổi hội họp, chương trình văn nghệ, thực chất mọi người hát đều chưa xin phép.”

Cách đây 42 năm, vào đúng ngày 30 tháng Tư, 1975, vào lúc 3 giờ chiều, đích thân Trịnh Công Sơn đã hát Nối Vòng Tay Lớn tại đài Phát Thanh Sài Gòn.

Nối Vòng Tay Lớn vốn là một trong số những bài hát phổ biến được hát trong phong trào tranh đấu của sinh viên - học sinh trước năm 1975. Ca khúc này sở dĩ được cho phép sử dụng rộng rãi sau đó là vì nhạc sĩ Trịnh Công Sơn được nhà nước trọng dụng, theo nhận định của nhà thơ Bùi Chí Vinh.

“Bắt đầu từ ông Võ Văn Kiệt. Lúc đó, ông Võ Văn Kiệt làm Bí thư Thành ủy, rồi sau làm Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng, tức Thủ tướng, đã cho phép bài đó hát rất rộng rãi. Đến bây giờ tự nhiên có sự xét lại. Điều này nói lên sự bất tất của hệ thống cầm quyền mới, của những nhân sự mới”, vẫn lời nhà thơ Bùi Chí Vinh.

Nhạc sĩ Phú Quang, nổi tiếng với các ca khúc về Hà Nội, nói với VOA rằng sự kiện này không có gì lạ đối với ông. Trước đây, ông cũng từng có kinh nghiệm về những rắc rối liên quan tới các bài hát của cố nhạc sĩ Trịnh Công Sơn.

Ông kể: “Hồi tôi còn làm công tác sinh viên, người ta cũng ra lệnh cấm bài này, cấm bài kia, bài này không được hát, bài kia không được hát. Tôi có trả lời rằng ‘Các anh theo tiêu chí gì mới được chứ?’ Bây giờ anh kiên quyết cấm bài Hạ Trắng, nhưng lại cho phép bài Biển Nhớ. Tôi thì tôi phân tích cả hai bài đều về tình yêu trai gái. Giá mà bảo thí dụ là tình yêu đồng tính, thì lúc ấy cấm cũng còn có thể hiểu được. Chứ còn cũng là nhớ với nhung các thứ, mà tại sao Biển Nhớ thì được mà Hạ Trắng thì không. Tôi cho cái đấy là cái ấu trĩ của một số người thôi.”

Riêng với Nối Vòng Tay Lớn, nhạc sĩ Phú Quang nói: “Bài đó, theo quan điểm của tôi, chả có gì để phải cấm cả. Thật ra trong chùm những bài phản chiến của Trịnh Công Sơn, thì bài đấy là bài tốt. Bấy lâu nay chúng ta cũng đang kêu gọi hòa hợp thì tại sao lại xếp bài ấy là bài phản động được”.

Người nhạc sĩ tự nhận mình “chẳng quan tâm gì tới chính trị” cho rằng sự kiện này “chắc là do một người nào đấy cố tình hiểu sai. Tôi nghĩ một chuyện như thế này ở Việt Nam thì người ta cũng lại sửa lại thôi.”

Vụ “lọt sổ cấp phép” 4 ca khúc của nhạc sĩ Trịnh Công Sơn diễn ra chỉ hơn một tuần sau khi Cục Nghệ thuật Biểu diễn ra lệnh cấm lưu hành vĩnh viễn 5 ca khúc được sáng tác trước năm 1975, bao gồm Cánh Thiệp Đầu Xuân của nhạc sĩ Lê Dinh-Minh Kỳ, Rừng Xưa và Chuyện Buồn Ngày Xuân của nhạc sĩ Lam Phương, Đừng Gọi Anh Bằng Chú của nhạc sĩ Diên An và Con Đường Xưa Em Đi của nhạc sĩ Châu Kỳ-Hồ Đình Phương.

Nhà chức trách khẳng định 5 ca khúc bị cấm “không có vấn đề về tư tưởng, chính trị”, nhưng vì “sai lời so với bản gốc”.

Tuy nhiên, công chúng có vẻ không thỏa mãn với giải thích trên. VnExpress ngày 7/4 dẫn lời vợ nhạc sĩ Châu Kỳ, “Tôi và chồng tự sửa lời bài Con Đường Xưa Em Đi.”

Một số người được VOA phỏng vấn nói họ nghi ngờ có “những câu chuyện phía sau” lệnh cấm các ca khúc trước năm 1975.

Nhà thơ Bùi Chí Vinh dẫn chứng: “Bài Con Đường Xưa Em Đi cũng bình thường thôi, nhưng mà nếu cấm vì viện dẫn lý do có những câu nói về Việt Nam Cộng Hòa, nói ‘chiến trường nào anh bước đi’ có ý ám chỉ nhạc sĩ sáng tác về nhạc miền Nam, thì tôi thấy cái đó là tiểu nhân, bới lông tìm vết”.

Trong số 4 ca khúc “chưa được cấp phép” của nhạc sĩ Trịnh Công Sơn, Nối Vòng Tay Lớn đã trở thành một bài hát của quần chúng, “gần như là một bài đồng dao”, Luật sư Phạm Công Út, từ Sài Gòn, nhận xét với VOA, rằng Việt Nam hiện không có quy định pháp lý cụ thể trong việc cấm lưu hành các tác phẩm nghệ thuật.

“Có thể là ở đây họ đặt yếu tố về tư tưởng cao hơn, do luật pháp không có quy định cụ thể bằng luật. Tuy nhiên có thể họ có những văn bản dưới luật, mang tính chất nội bộ, để quản lý, cấp phép biểu diễn hoặc tạm dừng tác phẩm nào đó đã cấp phép”, vẫn lời luật sư Út.

-->Đọc tiếp...

Tố cáo tiêu cực: Làm ơn mắc oán!

Tòa án Nhân dân tỉnh Bà Rịa Vũng Tàu.

Lan Hương, phóng viên RFA

Những người lên tiếng tố cáo tiêu cực trong xã hội liên tục bị đánh đập, hành hung dã man với mục đích trả thù. Luật pháp Việt Nam có thực sự hiệu quả trong vấn đề bảo vệ an toàn cho người tố cáo?

Bị trả thù dã man vì làm chứng

Vụ việc mới nhất về người lên tiếng tố cáo tội phạm bị trả thù dã man xảy ra vào cuối tháng 3 và được truyền thông Nhà nước loan đi vào đầu tháng tư khiến nhiều cư dân mạng bất bình.

Đó là trường hợp cô gái trẻ sinh năm 2001, Nguyễn Thị Ngọc Trúc bị gần 20 thanh niên trả thù bằng cách hành hung dã man, cắt tai, đánh vỡ giác mạc mắt trái và đâm vào ngực.

Vụ việc được tường thuật vào tối ngày 30/3, Trúc ra làm chứng vụ việc xe của bạn mình bị ăn cắp vì Trúc biết rõ nhóm người lấy cắp và đang rao bán chiếc xe. Sau đó Trúc bị Phan Thị Cẩm Hằng, là chị gái một người bạn của nghi phạm ăn cắp xe, cầm đầu một nhóm thanh niên 20 người tới đè Trúc ra đánh, dùng ly đập vào đầu Trúc, dùng dao để rạch mặt, cắt lỗ tai và đâm vào ngực phải của Trúc. Không những thế, nhóm người này còn định cắt gân chân để Trúc tàn phế, nhưng do Trúc chống cự nên họ đã cắt lệch. Khi Trúc bị trọng thương và ngất xỉu, nhóm ngày vẫn tiếp tục cầm ghế gỗ phang vào người Trúc, nhưng may mắn Trúc được một người bạn đỡ hộ nhát đó. Những người xung quanh tới can ngăn cũng đều bị đánh trọng thương.

Như thế đó là thêm một vụ việc về tình trạng người tố cáo tiêu cực bị trả thù bằng bằng cách này hoặc cách khác. Biện pháp trả thù thường mang tính chất nghiêm trọng, ảnh hưởng nặng nề tới sức khỏe nạn nhân hoặc nhiều trường hợp cướp đi tính mạng nạn nhân.

Đài Á Châu Tự Do có dịp trao đổi trực tiếp với anh Dương Tùng Nam, một người dân ở Hải Phòng. Anh cũng là nạn nhân bị trả thù sau khi lên tiếng tố cáo những tiêu cực, bất minh bạch trong hệ thống Tập đoàn Bưu chính Viễn thông Việt Nam VNPT. Anh chia sẻ về những sai phạm của Tập đoàn này:

Mình làm ở bên VNPT Hải Phòng, thuộc Tập đoàn bưu chính viễn thông Việt Nam từ năm 2004. Năm 2010, giám đốc chi nhánh Hải Phòng đã lợi dụng cổ phần hóa doanh nghiệp của nhà nước để đào thải bất hợp pháp công nhân. Tức là cắt giảm biên chế nhưng theo cách bất hợp pháp, và sau đó nhận người vào sân sau, tức là nó lập một doanh nghiệp ngoài để hợp thức hóa thôi. Nó gần như thay máu bằng cách sa thải một lượng lớn công nhân đã cống hiến rất nhiều năm và thay bằng một đội ngũ bên ngoài hoàn toàn mới.

Trước mình làm nhân viên kỹ thuật tổng đài, mình đã chứng minh được việc nó ăn cắp tiền của 200 công nhân với chức danh như mình. Sau đó nó hủy bỏ hoàn toàn những chức danh này. Rất nhiều lần mình gửi đơn từ đi các nơi.

Sau khi tìm hiểu sự việc cặn kẽ hơn, anh Nam được biết việc này không chỉ xảy ra với một mình công ty anh, mà với tất cả các chi nhánh của VNPT trên 63 tỉnh thành khác. Sau lên tiếng tố cáo lãnh đạo của Tập đoàn này, anh Nam nhận được kết quả như sau:

Sau khi bị tố cáo, mình bị công an đánh. Giám đốc Viễn thông Hải Phòng là thành ủy viên Thành phố Hải Phòng nên lợi dụng sử dụng công an đánh mình. Mình đã nhận diện ra tại phường. Trong vụ án của mình, mình có nhờ một người phụ nữ khá nổi tiếng trong việc phòng chống tiêu cực là bà Nguyễn Thị Hòa ở Tây Hồ, Hà Nội. Bà Hòa đã về Hải Phòng rất nhiều lần để giúp mình và điều tra riêng biệt và biết được nhiều thông tin về tập đoàn này. Tuy nhiên, đến năm 2015, bà Hòa đã bị thủ tiêu.

Trường hợp thứ 2 là anh Quang bán hàng ở gần nhà mình, khi 2 tên công an phường đánh mình thì anh Quang vô tình nhìn thấy. Trùng hợp là cũng trong năm 2015, anh Quang đã chết.

Sự việc chưa dừng lại ở đây, giữa lúc anh Nam bị đánh và những người thân cận giúp đỡ anh, hay những người vô tình chứng kiến sự thật đều vì lý do gì đó chết một cách trùng hợp, thì con trai anh cũng bị bắt cóc khi đang đi học thêm. Hiện tại anh Nam đang bị theo dõi và truy lùng ráo riết tới mức anh phải bỏ quê hương, lẩn tránh nơi đất khách quê người.

Hàng loạt các vụ lên tiếng tố cáo chống tiêu cực khác bị trả thù với mục đích làm chính những người trong cuộc nản lòng và cảnh báo những người khác nếu có ý định tố giác, như vụ ông Dương Đình Dần ở Nghệ An bị ném mìn vào nhà và đặt bát hương để “dằn mặt” vì ông dũng cảm đứng lên phanh phui hàng trăm vụ tiêu cực.

Pháp luật không được tôn trọng

Trong Khảo sát Phong vũ biểu tham nhũng toàn cầu 2013 về quan điểm và trải nghiệm của người dân Việt Nam đối với tham nhũng, chỉ có 38% số người được hỏi sẵn sàng tố cáo tham nhũng. Lý do phổ biến khiến người dân e ngại tố cáo tham nhũng là “chẳng thay đổi được gì” (51%) và “sợ gánh chịu hậu quả” (28%).

Một khảo sát khác của Thanh tra Chính phủ và Ngân hàng thế giới tiết lộ 62% số người được hỏi trả lời lý do khiến họ không tố cáo tham nhũng là “sợ bị trả thù”.

Hiện tại pháp luật Việt Nam cũng đã có những điều lệ quy định rõ về quyền tố cáo của người dân và nghiêm cấm những hành vi trả thù người tố cáo, khiếu nại, cũng như luật bảo vệ người lên tiếng tố cáo.

Luật sư Trần Quốc Thuận, nguyên Phó chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội đưa ra nhận xét về những điều luật này:

Ở Việt Nam chuyện gì cũng có luật cả. Chuyện khuyến khích nhân dân tố cáo tiêu cực, tham nhũng không chỉ có văn bản quy định mà ngay cả những đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước cũng hô hào. Luật cũng quy định người tố cáo được bảo vệ, nhưng vấn đề là cơ chế để bảo vệ như thế nào thì chưa được cụ thể lắm.

Luật sư Trần Quốc Thuận cho biết thêm hiện nay những đối tượng đánh đập, hành hung người tố cáo sẽ được luật pháp can thiệp tuy nhiên vấn đề nằm ở chỗ phải cung cấp đủ chứng cứ và công tác điều tra phải làm đến nơi đến chốn. Ông đưa ra những lời khuyên, góp ý cho những ai muốn tố cáo tiêu cực:

Những người tố cáo phải có địa chỉ và chứng cứ cụ thể. Có thể mang những báo cáo này đến gặp trực tiếp những cơ quan chức năng, có thể thông qua trực tiếp những đoàn thể những mặt trận hoặc những tổ chức chính trị xã hội hoặc đến trực tiếp gặp công an, viện kiểm sát.

Nhưng thường thì những người đi tố cáo đưa ra chứng cứ còn yếu, gây khó khăn trong việc khởi tố điều tra.

Ông cho biết thêm hiện tại các cơ quan báo chí cũng vào cuộc lên tiếng nhiều vụ tố cáo như vụ hotgirl Thanh Hóa, ông Phó Ban Nội chính ở Đắc Lắc, hay chuyện xe công ở Đà Nẵng. Vì vậy người dân có thể thông qua báo chí để tố cáo khi chứng cứ đã đầy đủ, rõ ràng.

Hôm 14/3 vừa qua đã diễn ra cuộc họp của ủy ban Thường vụ Quốc hội về việc sửa đổi, bổ sung một số điều luật Tố cáo, đặc biệt là những khía cạnh như hình thức tố cáo, tố cáo nặc danh và thời hiệu tố cáo.

-->Đọc tiếp...

Đền bù cho biển nhiễm độc có thỏa đáng?

Cảng cá tỉnh Bình Thuận im ắng hôm 22/3/2017.

Nhóm phóng viên tường trình từ VN

Cho đến thời điểm hiện nay, biển nhiễm độc đã một năm, quãng thời gian đủ dài để hàng loạt doanh nghiệp hải sản và hàng quán ven biển phải phá sản, dẹp tiệm và hàng triệu ngư dân lâm vào khốn khó.

Formosa đền bù không thỏa đáng và nhà nước đã hành xử không hợp lý.

Ngư dân rên xiết

Một phụ nữ tên Hiếu, sống ở xã Hải Ninh, huyện Quảng Ninh, tỉnh Quảng Bình, chia sẻ: “Từ hồi biển chết tới giờ, bọn em từ thua lỗ tới thua lỗ bởi vì nuôi cá không được, mà nuôi được bán cũng không ai dám ăn (vì bà Hiếu nuôi cá nước lợ). Còn đền bù thì có đền bù gì đâu ngoài chuyện hỗ trợ sáu tháng ăn. Biển chết mấy chục năm mà đền bù cho ngư dân, người nuôi cá sáu tháng ăn thì sống như thế nào đây? Lưới liếc gì giờ cũng bỏ chứ có dám đi đánh bắt chi mô! Gia đình em vừa đi đánh bắt vừa nuôi cá, trước đây thu nhập khá ổn định. Một năm trở lại đây thì chỉ có thua lỗ thôi! Mà chưa nói đến chuyện nhiễm độc. Biển bây giờ hết cá rồi. Đi đánh về ăn cũng không có nữa chứ đừng nói đánh về bán. Dân ở đây bị nhiễm độc hết rồi, chán lắm!”.

Bà Hiếu cho biết thêm là vấn đề bức xúc của hầu hết ngư dân, cũng như các gia đình kinh doanh liên quan đến biển nằm ở chỗ sau gần một năm, sức khỏe của nhiều người xuống thấy rõ. Không còn rắn rỏi và mạnh mẽ như thời biển chưa nhiễm độc. Bà chỉ mong muốn chính phủ có động thái giúp dân kiểm tra sức khỏe một cách hiệu quả và chính xác để dân yên tâm làm ăn.

Hơn nữa, vấn đề công tâm và tử tế trong giải quyết đền bù cần phải được lưu tâm đúng mực. Bà Hiếu giải thích thêm là bà muốn nói đến chuyện minh bạch cũng như sòng phẵng của cơ quan chính quyền đại phương khi giải quyết đền bù. Khoảng tiền 500 triệu Mỹ Kim mới nghe thì lớn nhưng nếu chia đều cho 5 triệu ngư dân thì mỗi người chỉ được 100 Mỹ kim. Trong khi đó, ngư dân và những gia đình liên quan đến kinh tế biển ở miền Trung cũng ngót nghét năm triệu người. Đó là chưa muốn nói đến việc các bộ, ngành mỗi nơi ngắt một miếng trong gói đền bù 5 triệu Mỹ Kim này để làm dự án dạy nghề, đào tạo gì đó.

Ví dụ của bà Hiếu được đặt trong bối cảnh đền bù công bằng, sòng phẵng mặc dù chưa thỏa đáng. Ngược lại, hiện nay đã có quá nhiều khuất tất trong đền bù cho người thiệt hại vì biển nhiễm độc. Bà Hiếu nói rằng ngay trong xã của bà có đến hai trường hợp làm cán bộ nhà nước, chỉ nuôi một ao tôm nhỏ và khi biển nhiễm độc thì họ đã xuất tôm, không mất thứ gì nhưng khi đền bù, họp được ưu tiên nhận trước, nhận số tiền cao ngất ngưỡng, nói nôm na là nhận tiền tỉ, đủ để xây nhà, mua xe hơi.

Trong khi đó, các gia đình nuôi tôm, nuôi cá nước lợ bị chết hàng loạt do biển nhiễm độc thì chờ dài cổ vẫn không thấy tiền đền bù, chỉ nhận được khoản hỗ trợ sáu tháng ăn là chấm dứt từ đó đến nay. Và cũng theo bà Hiếu, chuyện này xảy ra trên khắp các tỉnh có biển nhiễm độc. Bà khẳng định lời bà nói chính xác 100%. Nếu không tin, ông Thủ tướng vui lòng cho thanh tra về rà soát danh sách đền bì và điều tra thực trạng sẽ thấy ngay vấn đề tham nhũng, giả đau ăn tiền, đạp lên mồ hôi và nước mắt của nhân dân mà ăn cũng như vứt danh dự của một cán bộ nhà nước, một đảng viên vào sọt rác để mà ăn tiền!

Nhà nước giải quyết có thỏa đáng?

Một cán bộ ngành thương nghiệp đã nghỉ việc, không muốn nêu tên, chia sẻ: “Các ông phải làm việc cho có khoa học một chút mới được. Bởi đây là chính sách vĩ mô (có liên quan đến vận mệnh quốc gia) mà các ông cứ giải quyết theo kiểu manh mún, lấy vài ba chục triệu đồng cho dân làm như mồi nhử. Cuối cùng mấy chục năm sau họ sống bằng gì? Làm gì để sống thì các ông không nói đến. Lẽ ra các ông phải bàn về biển, phải yêu cầu Formosa làm sạch môi trường biển trước, sau đó yêu cầu đền bù cho các hộ dân…”.

Theo vị này, điều làm ông bức xúc nhất chính là cách giải quyết hết sức ầu ơ và thiếu trách nhiệm của chính quyền trung ương. Bởi lẽ, vấn đề đền tiền của Formosa là hết sức vô lý. Tập đoàn này đã làm nhiễm độc cả một dãy bờ biển miền Trung, hải sản chết hàng loạt nhưng sau đó, Formosa chỉ bỏ ra một khoản tiền nhỏ nhoi để đền bù cho phần biển họ giết hại.

Vị cán bộ này cho rằng nếu cộng tất cả thu nhập của ngư dân, người kinh doanh hải sản, hàng quán và du lịch dọc duyên hải miền Trung lại thì khoản tiền này chưa bằng thu nhập trong một tuần lễ của các nhóm ngành, nghề này lại. Và đền bù cho những tổn thất say khi giết biển mà nghe cứ như hỗ trợ, cứu đói cho các ngư dân. Biển vẫn bị dơ dáy, nhiễm độc và chưa biết bao giờ sẽ chấm dứt tình trạng này.

Theo vị cán bộ này, vấn đề đền bù, giải quyết sau khi biển nhiễm độc, nếu nhà nước thực sự có năng lực thì phải buộc Formosa đền bù thiệt hại cho ngư dân và ngay tức khắc phải cải tạo môi trường biển, phải trồng các loại thực vật biển đã chết, phải gấp rút lấy lại môi trường nước sạch để các loài hải sản có chỗ tồn tại, cư trú và sinh sản.

Chuyện không chỉ đơn giản đền bù vài chục triệu đồng hay vài trăm triệu đồng cho ngư dân là đủ. Bởi theo ông, cách làm này có tính nhử mồi nhiều hơn là đền bù tử tế. Bởi ai cũng biết, người lao động Việt nam là lao động của một nước nghèo, họ phải sang tận các nước nghèo như Campuchia, Lào, Trung Quốc để làm chui. Đồng tiền đối với người lao động rất lớn, khi họ khốn khó, họ chỉ biết trông chờ sự hỗ trợ và đền bù tứ nhà nước cũng như Formosa. Có được đồng nào họ mừng đồng đó.

Trong khi đó, vấn đề quản lý nhà nước thuộc tầm vĩ mô, không thể xử sự theo kiểu manh mún được đồng nào hay đồng đó là qua chuyện. Mà chính phủ, nhà nước phải tính đến kinh tế lâu dài cho dân như nó vốn là thế. Vịu này giải thích thêm về cái ông gọi là chính sách vĩ mô. Ông cho rằng ngay từ đầu nhà nước và chính phủ đã sai lầm khi tỏ ra mừng rỡ vì đã buộc Formosa nhận tội xả độc vào biển để yêu cầu họ đền 500 triệu Mỹ kim.

Lẽ ra, không nên quyết về số tiền đền bù theo kiểu thống kê sơ sài gia đình nào thiệt hại và thiệt hại bao nhiêu. Việc thống kê này chỉ diễn ra trong vòng ngót nghét một tháng với kiểu làm việc qua loa chiếu lệ của các cơ quan địa phương mà lẽ ra phải đưa những thống kê này vào phần sau khi giải quyết môi trường biển.

Nghĩa là mời chuyên gia các nước có kinh nghiệm yêu cầu đền bù biển như Mỹ, Nhật, những nước từng bị các tập đoàn kinh tế làm nhiễm độc biển và nhân dân của họ đền bù hàng chục tỉ Mỹ Kim, chuyên gia của họ sẽ thống kê, dự toán thiệt hại. Sau khi đền bù về biển thì đền bù cho thiệt hại nhân dân. Bởi biết được thời gian biển chết kéo dài bao lâu để ước tính khoản thiệt hại của nhân dân vùng biển mới có thể đền bù. Đằng này chỉ rót vài đồng lẻ như là cứu đói.

Mà cứu đói cũng không được danh dự cho mấy bởi hầu như không có cán bộ nào sạch sẽ, không bị run tay khi cầm khoản đền bù của dân. Ở đây, câu chuyện danh dự quốc gia và sỉ nhục dân tộc đã bị giới cán bộ rẻ rúng và đạp lên vì những đồng tiền đền bù!

-->Đọc tiếp...

Nạn nhân Formosa trong tình cảnh ngặt nghèo

Cảnh mua bán hải sản tại một cảng cá ở Đà Nẵng trước khi có thảm họa Formosa.

Gia Minh, RFA

Thảm họa môi trường do nhà máy thép Formosa ở Vũng Áng, Hà Tĩnh xả hóa chất ra biển khiến cá, hải sản chết hằng loạt gây tác động nặng nề đến cuộc sống người dân sống ven biển các tỉnh miền Trung.

Sau cả năm chịu tác động, đến nay cuộc sống của họ ra sao?

Một người dân tại xã Thạch Bằng, huyện Lộc Hà, tỉnh Hà Tĩnh vào chiều 30 tháng 3 cho Gia Minh biết về tình cảnh hiện nay của họ. Trước hết ông này thông tin về hành xử của chính quyền đối với người dân ra xã biểu tỉnh từ ngày 28 tháng 3:

Ba ngày vừa rồi thì trước hết có dân quân của xã cũng như công an xã đàn áp dân. Sau khi được tin như vậy bà con vào nhiều hơn, gây áp lực thì họ lẩn trốn. Dân chúng bây giờ rất phẫn nộ đợi Ủy ban nhân dân xã ra để hỏi. Và bây giờ họ lẩn trốn không ra gặp dân.

Gia Minh: Lâu nay báo Nghệ an, báo Hà Tĩnh, Đài truyền hình Trung ương cho rằng người dân bị các linh mục ở Vinh kích động để đi biểu tình. Là người đang đòi hỏi quyền lợi thì ông thấy điều mà báo chí và truyền hình nhà nước nói ra sao?

Người dân Thạch Bằng: Thưa anh, hiện nay truyền hình nhà nước bảo vệ chính quyền chứ không bảo vệ cho người dân cho nên bây giờ nói sai lệch thông tin tất cả. Mong toàn thế giới hiểu cho rằng thông tin của nhà nước sai lệch, bóp méo sự thật.

Gia Minh: Suốt cả năm nay không có công ăn việc làm, không có kế mưu sinh thì làm sao mà sống được? Và mọi người có cách nào để mà tồn tại trong thời gian qua?

Người dân Thạch Bằng: Hiện nay người dân không có việc làm. Biển cả đi đánh bắt về không ai mua để ăn vì cũng sợ cho nên mất việc hoàn toàn, thất nghiệp. Nói chung, người đi biển cũng như người buôn bán tại chợ đi các tỉnh thì hiện nay đang bị thất nghiệp. Thời gian vừa qua có nguy cơ ảnh hưởng đến đời sống của nhân dân. Bây giờ người dân trông chờ ở biển, trông chờ đi chợ, buôn bán… Các ngành nghề bị ‘dập tắt’ tất cả nên có nguy cơ dẫn đến tình trạng chết đói.

Trong xã Thạch Bằng, hiện nay người đông mà đất thì chật. Nếu mà chuyển đổi ngành nghề thì không có vì đất chật mà người thì đông.Vốn thì nhà nước nói cho vay nhưng cũng không có cho vay để phát triển các nghề nghiệp khác. Dân chúng tôi, riêng ở đây không có ngành nghề nào khác ngoài đi biển và buôn bán. Và bây giờ trông chờ ở biển bình yên và biển phải sạch thì mưu sinh của chúng tôi mới có được, cuộc sống mới bình yên.

Gia Minh: Thực tế lâu nay làm sao sống được khi không có gì để sống và lấy gì mà sống?

Người dân Thạch Bằng: Bây giờ cuộc sống của người dân coi như là đói hẳn rồi. Giờ lấy gì mà ăn?  Mọi người vay mượn kiếm kế để đủ sống hằng ngày. Bây giờ đang đi vay mượn. Anh thì mượn em; Em thì mượn chị; Chị thì mượn bác; Bác thì mượn cô… Anh em mình ở xa quê cung cấp về để anh em mình có cuộc sống tạm qua những ngày tháng vừa rồi.Tính đến nay, không có nghề nghiệp gì nữa thì có thể là chuyển di cư vào miền Nam hoặc là đi Thái Lan hay Campuchia làm ăn chứ ở đây không thể đảm bảo cuộc sống được.

Nghề nghiệp hiện nay đã là thất thu hoàn toàn. Bây giờ giới trẻ một số đã đi Thái Lan, Campuchia để kiếm việc làm. Và hiện nay tương lai ăn học của các em cũng không còn nữa. Cha mẹ không có tiền cung cấp cho con ăn học. Nguy cơ ảnh hưởng rất lâu dài sau nầy. Một số các em trung cấp, đại học đã bỏ học. Chương trình 3 năm mà mới học có 2 năm cũng đã bỏ. Và sẽ dẫn đến thất học hoàn toàn.

Gia Minh: Ngay sau khi thảm họa xảy ra thì có một số tổ chức cứu trợ. Vậy lúc nầy ông thấy chuyện cứu trợ có còn không?

Người dân Thạch Bằng: Khi bắt đầu chịu ảnh hưởng từ tháng 4 thì đến tháng 5 thì có một số hội Chữ Thập Đỏ, Địa phận Vinh rồi một số hội Bác Ái ở các vùng Sài Gòn ra. Tháng 5, tháng 6, các nhà Tình Thương cho mỗi gia đình từ 5 kilô gạo đến 1hoặc 2 yến. Cuộc sống từ tháng 4 cho đến tháng 8 cuộc sống cũng qua ngày được nhờ sự cứu trợ của các hội Chữ Thập Đỏ, của các ân nhân, của Mái ấm tình Thương; nhất là ở địa phận Vinh cũng như của các xứ ở gần tỉnh Hà Tĩnh và Nghệ An đã cung cấp gạo cho bà con tạm ổn mấy tháng vừa qua. Bây giờ thì đã cạn kiệt cũng như địa phận Vinh cũng đã cạn kiệt, không có để mà cứu trợ cho dân.

Gia Minh: Cảm ơn ông rất nhiều về những thông tin mà ông vừa cho biết.

-->Đọc tiếp...

Bạo lực gia đình vẫn chưa giảm ở Việt Nam

Một phụ nữ là nạn nhân bạo hành gia đình.

Lan Hương, phóng viên RFA

Bạo lực gia đình vẫn là một vấn nạn tại Việt Nam và nạn nhân phần lớn là phụ nữ. Mặc dù nhiều tổ chức, hiệp hội được thành lập để giúp phụ nữ ứng phó với vấn nạn này nhưng các con số liên quan đến bạo lực gia đình vẫn không thuyên giảm.

Vậy nguyên nhân vì sao bạo lực vẫn tiếp tục xảy ra, và các biện pháp được thực hiện chưa thực sự hiệu quả, cũng như những giải pháp nào phụ nữ cần làm để giải quyết tình trạng này?

Đánh đập vợ con

Thống kê của Vụ Gia đình (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) Việt Nam cho thấy trong 5 năm trở lại đây, số vụ bạo lực gia đình được ghi nhận khoảng 20.000 vụ/năm. Chỉ riêng trong năm 2015 có 31 phụ nữ, 7 trẻ em bị người thân giết hại. Số liệu báo cáo của các tổ chức phi chính phủ năm 2014 cũng cho thấy cứ 2-3 ngày lại có một người bị giết liên quan đến bạo lực gia đình, mà nạn nhân đa phần là phụ nữ và trẻ em.

Chúng tôi có dịp trò chuyện với một phụ nữ (xin được giấu tên), chị đã lập gia đình và sống cùng người chồng vũ phu đã ngót nghét 3 chục năm. Bản chất nóng nảy của ông chồng cộng với thói quen rượu chè be bét, đã biến cuộc sống của chị và các con thành địa ngục. Chị chia sẻ về cuộc sống hàng ngày của mình:

Cứ rượu vào câu cà ra câu kê rồi chửi bới: bố mày không thích ăn thứ nọ, bố không thích ăn thứ kia! Ông ấy không thích cho may vá, không thích cho làm đầu, không thích cho nói chuyện với ai kể cả đàn ông hay đàn bà. Ông ấy chửi thì nhìn ông ấy, thế là ông ấy đáp luôn cái bát vào mặt. Cãi ông ấy một câu thì ông ấy đấm, tát vào mặt luôn.

Chị cho biết con cái chị rất sợ bố, tuổi thơ của chúng là những ký ức khi bố vác gậy đuổi mẹ, mang thau chậu để bố nôn ói sau những trận nhậu “không say không về”. Rồi những tiếng hò hét, chửi rủa, đập bàn ghế, bát đũa, dọa sẽ đốt nhà để mẹ con chị không còn chỗ ở. Chị nói, bây giờ đứa con gái đầu lòng của chị đã lớn rồi nhưng thỉnh thoảng vẫn gặp ác mộng thấy bố đánh mẹ, tỉnh dậy giữa đêm và bật khóc.

Một lần người con trai thứ hai của chị thấy bố uống quá nhiều rượu, rồi lại sinh chuyện mắng chửi mẹ nên ngăn cản bố thì tai họa ập đến:

Nó bảo bố uống ít thôi bố đừng uống nhiều, uống nhiều vào lại lắm điều. Thế là ông ấy đứng dậy đáp bát, ghè mâm ra, rồi cầm dao định chém nó.

Những câu chuyện phụ nữ phải chịu đựng cuộc sống bạo lực có lẽ còn nhiều. Những câu chuyện đó làm người nghe thấy thương tâm, đau buồn cho kiếp phụ nữ, nhưng cũng phần nào oán trách vì tại sao sống giữa cảnh bạo hành, ngược đãi như vậy lại không tìm cho mình lối thoát. Chúng tôi đặt ra câu hỏi này với người phụ nữ trên và được chị giãi bày:

Bây giờ sống với nhau mấy chục năm trời rồi thì cũng phải nghĩ cho con cho cái sau này. Mình hy sinh đi để cho con cái có một nền tảng gia đình, sau này chúng nó đỡ lang thang, đỡ khổ. Hơn nữa, giờ già rồi sức khỏe không còn nữa, đi ra ngoài sống làm sao được.

Từ quan niệm trọng nam khinh nữ

Trước tình hình bạo lực gia đình ngày càng diễn biến phức tạp ở Việt Nam, chúng tôi trao đổi với Tiến sĩ Khuất Thu Hồng, Viện trưởng viện nghiên cứu Phát triển Xã hội, để được biết nguyên nhân dẫn đến tình trạng này:

Bạo lực Việt Nam liên quan rất nhiều đến vấn đề bất bình đẳng giới. Quan niệm trọng nam khinh nữ tồn tại từ xa xưa nhưng hiện vẫn còn rất phổ biến. Quan niệm đó cho rằng người đàn ông là người có quyền duy trì tôn ti trật tự trong gia đình, và phụ nữ phải nghe lời. Trong thực tế người phụ nữ Việt Nam rất mạnh mẽ và đóng góp rất nhiều cho kinh tế gia đình, xã hội, người phụ nữ Việt Nam đã tiến bộ rất nhiều trong những thập kỷ qua. Tuy nhiên nam giới lại không có được những thay đổi cùng nhịp, cho nên tôi cho rằng nam giới cảm thấy bị thách thức bởi phụ nữ và họ cảm thấy quyền lực của họ đang bị đe dọa. Có thể vì thế mà họ sử dụng bạo lực để khẳng định quyền lực, vị thế của mình trong gia đình.

Ở các nước phương Tây, người phụ nữ được coi trọng và được bảo vệ một cách nghiêm túc hơn. Ở Mỹ nếu người phụ nữ bị chồng đánh, chỉ cần nhấc điện thoại gọi cảnh sát, chỉ vài phút sau người chồng sẽ bị gô cổ lôi về đồn. Tại Canada, nếu phụ nữ báo chính quyền là bị chồng tát một cái thôi, người chồng đó có thể phải ngồi tù từ 1-30 năm.

Ở Việt Nam, thỉnh thoảng người ta vẫn bắt gặp ngay giữa đường phố, giữa thanh thiên bạch nhật, cảnh tượng người chống đấm, đá, giật tóc, tát người vợ túi bụi nhưng hiếm thấy trường hợp nào được người đi đường can ngăn, mà đa số chỉ dừng xe đứng nhìn và thì thầm bảo nhau “chuyện gia đình người ta, xen vào làm gì”.

Khoảng 1 năm trước trên mạng xã hội, mọi người loan truyền đoạn video clip người chồng đánh vợ bán sống bán chết trước mặt đứa con nhỏ, liên tiếp đạp vào mặt, vào người mặc cho cô vợ đang mang bầu. Những bình luận phía dưới clip đó, bên cạnh nhiều sự thương cảm, có nhiều câu nói khiến người ta lo ngại về một xã hội đang bị vô cảm hóa: ‘chuyện này thiên hạ đầy, rồi thì chắc là ngoại tình rồi, ngoại tình thì nó đánh chết là đúng.’ Không hiểu luật pháp nào, đạo đức nào cho phép đàn ông đánh vợ đến mức độ đó để trả thù chuyện ngoại tình.

Việt Nam vẫn là một quốc gia với đa phần người dân sống ở vùng nông thôn. Nghiên cứu quốc gia về bạo lực gia đình năm 2010 cũng cho thấy vùng nông thôn Việt Nam là một trong những địa điểm mà nạn bạo hành gia đình xảy ra thường xuyên nhất. Cứ 10 người phụ nữ được hỏi thì 4 người cho biết họ không cảm thấy gia đình là nơi an toàn để sống.

Tiến sĩ Khuất Thu Hồng nhận xét về thực tế này:

Đói nghèo cũng là một nguyên nhân làm cho mâu thuẫn căng thẳng hơn. Ngoài ra, cả phụ nữ và nam giới đều thiếu hiểu biết về quyền của mình. Thiếu kỹ năng sống để có thể hóa giải những xung đột nho nhỏ. Thay vì những xung đột nho nhỏ thì người ta lại đẩy lên thành những xung đột nghiêm trọng hơn, dẫn đến bạo lực. Một nguyên nhân khác nữa là cách giải quyết bạo lực gia đình ở Việt Nam nói chung và ở nông thôn nói riêng còn nhiều vấn đề, chẳng hạn như bây giờ người ta cứ sử dụng giải pháp hòa giải, khuyên nhủ người phụ nữ nên cam chịu, nhịn nhục để giữ hòa khí trong gia đình. Người ta thường đặt đứa con lên để làm mục đích hòa giải gia đình. Cho nên bạo lực không được giải quyết tận gốc rễ, mà chỉ lắng xuống rồi lại bùng lên.

Ngoài những nguyên nhân mà Tiến sĩ Khuất Thu Hồng đề cập bên trên, một lý do khác khiến nạn bao hành gia đình ngày càng nghiêm trọng ở Việt Nam là thói quen nhậu nhẹt, cà kê rượu chè, chén chú chén anh của nam giới, rồi kích bác nhau khiến con ma rượu vốn đã không làm chủ được bản thân, lại càng như lửa được thêm dầu. Chị Tuyết, một người dân ở Sài Gòn, cho biết câu chuyện xảy ra trong khu phố chị từng sinh sống:

Trước đây tôi sống trong khu phố, cũng là khu lao động, chồng về nhậu nhẹt xỉn rồi đánh vợ con, la hét. Mà chuyện đó chắc chắn không chỉ xảy ra ở khu phố đó. Đàn ông nhậu nhẹt về là hay đánh vợ con, không đánh thì chửi. Đó cũng là một hình thức bạo lực tra tấn tinh thần, khiến cả người vợ và con cái rất hoảng sợ.

Phụ nữ tự bảo vệ bằng cách nào?

Hiện tại nhiều tổ chức, hiệp hội bảo vệ quyền lợi của phụ nữ được thành lập, và hoạt động nhằm ngăn chặn nạn bạo hành gia đình. Tuy nhiên, để vấn đề này thực sự được giải quyết, trước hết đòi hỏi những người phụ nữ trong cuộc phải can đảm đứng lên và kiên quyết phản đối tình trạng này. Tiến sĩ Khuất Thu Hồng đưa ra những lời khuyên cho chị em phụ nữ, đặc biệt là những nạn nhân bạo hành gia đình:

Phụ nữ phải mạnh mẽ hơn nữa, phải hiểu rõ quyền của mình, đừng nghĩ là sự cam chịu của mình có thể giải quyết được vấn đề mà phải có sự trao đổi thẳng thắn. Đừng lo sợ rằng nếu mình cương quyết phản đối bạo lực thì sẽ ảnh hưởng đến tiếng tăm của gia đình và tương lai của con cái. Những đứa con mà cứ phải sống trong bạo lực gia đình thì cũng không tốt cho đưa trẻ đó. Xã hội, cộng đồng nên bảo vệ người phụ nữ, thay vì cứ ra sức khuyên người ta cam chịu để giữ hòa khí gia đình. Cần chấm dứt phương pháp giải quyết bạo lực bằng hòa giải.

Phụ nữ Việt Nam luôn có một nét đặc trưng không thể nhầm lẫn đó là đức hy sinh. Tuy nhiên, sự hy sinh cần phải được đặt đúng lúc, đúng chỗ thì mới phát huy được những điểm tích cực của nó. Nếu kết quả của đức hy sinh là sự nhẫn nhục chịu đựng khi bị chồng hành hạ, thì nó đã biến chất và trở thành sự thiếu hiểu biết và sẽ gây ra hậu quả vô cùng đáng tiếc cho chính bản thân và con cái. Vì vậy phụ nữ cần nhận biết rõ quyền lợi của mình và đứng lên đấu tranh để chính mình và các con được sống trong môi trường lành mạnh, an toàn và hạnh phúc.

Xin được nhắc lại thuật ngữ “bạo lực gia đình” được nhắc đến thường xuyên trong cuộc sống hàng này, tuy nhiên không phải nhiều người hiểu đúng những nội dung từ “bạo lực” được đề cập đến. Thường thì khi nhắc đến bạo lực gia đình, người ta nghĩ ngay đến cảnh tượng người chồng đánh vợ. Tuy nhiên, luật Phòng, chống bạo lực gia đình của Việt Nam đã quy định rõ, Bạo lực gia đình là hành vi cố ý của thành viên gia đình gây tổn hại hoặc có khả năng gây tổn hại về thể chất, tinh thần, kinh tế đối với các thành viên khác trong gia đình.

Bạo lực gia đình gồm 4 hình thức chính là bạo lực thể xác, bạo lực tình dục, bạo lực tinh thần, và bạo lực xã hội. Trong đó, bạo lực thể xác là những hành vi như đấm, đá, tát,… tác động trực tiếp  đến sức khỏe nạn nhân. Bạo hành tình dục là ép quan hệ tình dục khi bạn đời không muốn. Hành vi loạn luân giữa cha và con gái, hoặc mẹ và con trai, giữa anh chị em cũng được xếp vào loại này. Bạo hành tinh thần là những hành vi như chửi bới, mắng nhiếc, im lặng không nói chuyện trong thời gian dài... Bạo hành xã hội bao gồm việc ngăn cản không cho tiếp xúc với gia đình, bạn bè, bao vây kinh tế nhằm hạn chế các hoạt động mang tính cộng đồng.

-->Đọc tiếp...

Xâm hại tình dục trẻ em: Phần nổi của tảng băng chìm

Thanh Phương, rfi

Trong thời gian qua, dư luận Việt Nam đã rất phẫn nộ trước nhiều vụ xâm hại tình dục trẻ em, đặc biệt là những vụ đã bị tố cáo từ lâu nhưng cho tới nay thủ phạm vẫn chưa bị trừng trị. Thế nhưng, theo Liên Hiệp Quốc, các vụ được tố cáo chỉ là “phần nổi của tảng băng chìm”.

Theo số liệu thống kê của Bộ Lao Động, Thương Binh và Xã Hội, trung bình mỗi năm ở Việt Nam có hơn 1.200 trẻ em bị xâm hại tình dục, mỗi 8 giờ lại có thêm một trẻ bị xâm hại tình dục. 93% thủ phạm là người quen của nạn nhân, 47% thủ phạm là họ hàng, người trong gia đình. Độ tuổi của nạn nhân đang giảm dần, từ 13-18 tuổi nay có cả những vụ mà nạn nhân chỉ từ 5-13 tuổi. Điển hình là vụ Nguyễn Khắc Thủy.

Năm nay đã 77 tuổi, nguyên là Giám đốc chi nhánh Bà Rịa Vũng Tàu của Ngân Hàng Nhà Nước Việt Nam, ông Nguyễn Khắc Thủy vào tháng 06/2016 đã bị mẹ của một bé gái 6 tuổi ở Vũng Tàu tố cáo là đã nhiều lần có hành vi dâm ô đối với con gái chị. Nhưng theo công an Vũng Tàu, ngoài đơn tố cáo của chị Thủy, quá trình điều tra cho thấy 6 cháu bé khác cũng đã là nạn nhân của ông Thủy trong thời gian suốt từ 2012 đến 2016.

Mặc dù công an Vũng Tàu đã khởi tố vụ án từ tháng 08/2016, nhưng hơn 7 tháng sau đó vụ án vẫn dậm chân tại chỗ, thậm chí có dấu hiệu “chìm xuồng”. Dư luận phẫn nộ đến mức mà ngày 12/03 vừa qua, Chủ tịch nước Trần Đại Quang đã phải lên tiếng yêu cầu lãnh đạo Bộ Công An và Viện Kiểm Sát Nhân Dân Tối Cao chỉ đạo các cơ quan tư pháp “điều tra, sớm làm rõ và có kết luận về vụ việc”. Cho nên, ngày 15/03, Viện Kiểm Sát Nhân Dân Tối Cao mới vội ra thông báo yêu cầu khởi tố bị can Nguyễn Khắc Thủy và rà soát toàn bộ án dâm ô đối với trẻ em trên phạm vi cả nước.

Trước mắt có hai vụ khác cũng đang được dư luận quan tâm. Thứ nhất là vụ một bé gái 7 tuổi ở Thủ Đức bị một người đàn ông xâm hại ở trường tiểu học Lương Thế Vinh, theo tố cáo của người mẹ. Nhưng Phòng Giáo Dục quận Thủ Đức khẳng định không có vụ xâm hại tình dục học sinh diễn ra tại trường này. Có điều, dữ liệu của camera ở vị trí bé gái bị xâm hại thì lại bị mất đúng vào khoảng thời gian mà người đàn ông nói trên bị tố cáo xâm hại tình dục. Hiện vụ việc vẫn đang được công an quận Thủ Đức điều tra.

Một vụ khác đó là vụ một bé gái 8 tuổi ở Hà Nội bị hàng xóm xâm hại tình dục vào đầu tháng 1, theo tố cáo của người mẹ. Công an địa phương đã triệu tập nghi can lên, nhưng sau đó lại cho về. Và nghi can này đã cùng vợ con chuyển khỏi nơi cư trú. Chỉ sau khi có “chỉ đạo” của phó thủ tướng thường trực Trương Hòa Bình, ngày 16/03 vừa qua, công an Hà Nội mới cho biết đã ra quyết định khởi tố bị can và bắt tạm giam nghi can nói trên về tội “Dâm ô trẻ em”.

Thế nhưng, theo Liên Hiệp Quốc, các vụ được tố cáo chỉ là “phần nổi của tảng băng chìm” và không ai biết được mức độ thật sự của bạo lực tình dục đối với trẻ em trai và gái ở Việt Nam. Tình hình đã trầm trọng đến mức mà ngày 17/03 vừa qua, tổ chức Liên Hiệp Quốc ở Việt Nam đã ra thông cáo bày tỏ mối “quan ngại sâu sắc” về các vụ xâm hại tình dục trẻ em ngày càng lan rộng ở Việt Nam, mà phần lớn các vụ xâm hại này vẫn chưa được tố cáo hoặc chưa được chính quyền xử lý thỏa đáng.

Nhân đây chúng tôi xin mời quý vị nghe bài phỏng vấn với cô Nguyễn Thị Y Duyên, chuyên gia về bảo vệ trẻ em của UNICEF Việt Nam, để biết thêm quan điểm của Liên Hiệp Quốc về vấn đề này.

RFI: Thưa chị Nguyễn Thị Y Duyên, Liên Hiệp Quốc nói chung và UNICEF nói riêng có nhận định gì về tầm mức của các vụ xâm hại tình dục trẻ em ở Việt Nam hiện nay?

Nguyễn Thị Y Duyên: Trong tuyên bố ngày 17/03/2017, Liên Hiệp Quốc đã bày tỏ sự lo ngại sâu sắc về các vụ xâm hại trẻ em ngày càng lan rộng, mà phần lớn các vụ này vẫn chưa bị tố cáo hoặc chưa được chính quyền xử lý thỏa đáng. Vì vậy Liên Hiệp Quốc kêu gọi các cơ quan chính phủ liên quan, với tư cách là các cơ quan có trách nhiệm chính trong việc đảm bảo quyền của trẻ em được quy định tại Công ước Quốc tế về Quyền Trẻ Em (mà Việt Nam đã phê chuẩn năm 1990), bảo vệ tất cả mọi trẻ em khỏi các hình thức bạo lực và xâm hại.

Ở Việt Nam, theo báo cáo của Bộ Lao Động, Thương Binh và Xã Hội, cứ bốn trẻ em lại có một em là nạn nhân của xâm hại và có mỗi năm ít nhất là 1.300 vụ xâm hại tình dục trẻ em bị tố cáo. Nhưng thực ra các số liệu đó chỉ là phần nổi của tảng băng chìm và chúng ta không biết được mức độ thật sự của bạo lực tình dục đối với trẻ em trai và gái ở Việt Nam, vì phần lớn các nạn nhân vẫn giữ yên lặng suốt đời. Mặc dù chưa có các số liệu chính thức, các con số ước tính đã liên tục cho thấy mức độ đáng báo động về tình trạng xâm hại trẻ em nói chung và xâm hại tình dục trẻ em nói riêng.

RFI: Theo LHQ, theo UNICEF, vì sao cho tới nay vẫn có ít thủ phạm xâm hại tình dục bị đưa ra trước pháp luật để xử lý?

Nguyễn Thị Y Duyên: Thực ra thì số vụ xâm hại tình dục trẻ em bị tố cáo vẫn ít hơn thực tế, do các gia đình không dám tố cáo, vì họ sợ hãi, họ xấu hổ hoặc sợ bị cộng đồng chỉ trích phê phán, cũng như là họ sợ ảnh hưởng đến tương lai của con họ sau này, nhất là nếu đấy là con gái, vì họ sợ ảnh hưởng sau này đến việc có bạn trai, việc lập gia đình. Mặt khác, có những gia đình không tin là họ có thể được hỗ trợ, cho nên họ ít báo cáo. Số vụ được báo cáo ít như thế cũng dẫn đến việc những vụ được xử lý cũng ít.

Nguyên nhân thứ hai là ngay cả những vụ được báo cáo, thì việc báo cáo cũng bị muộn và cũng không những bằng chứng để kết án. Ở Việt Nam hiện nay, ngoài bằng chứng trên cơ thể nạn nhân, còn có những bằng chứng về việc ghi hình. Thực ra ở Việt Nam hiện nay có rất ít trường học hoặc gia đình lắp camera để theo dõi, giám sát. Đa số đều không có, đặc biệt là ở vùng nông thôn, những biện pháp theo dõi bằng ghi hình lại là hoàn toàn không có.

Do nhận thức của người dân còn chưa đầy đủ về tầm quan trọng của việc tố cáo bằng bằng chứng, nên khi sự việc xảy ra, mọi người chưa có ý thức là phải tố cáo ngay, để có thể thu thập những chứng cứ kịp thời. Khi không có chứng cứ thì thật khó khăn cho công tác điều tra và kết án.

Nguyên nhân thứ ba là sự phối hợp giữa các đơn vị liên quan còn chưa hiệu quả. Hiện nay chưa có những quy định cụ thể, rõ ràng giữa các đơn vị liên quan về một vụ xâm hại trẻ em, giữa các cán bộ bảo vệ trẻ em, cán bộ hội phụ nữ, hoặc là công an. Thông thường đây là những người tiếp nhận những thông tin đầu tiên. Bên cạnh đó là kiểm sát và tòa án. Giữa các đơn vị này hiện vẫn chưa có những quy định rõ ràng về phối hợp, vì vậy dẫn đến những lúng túng trong việc xác minh, giám định, đánh giá, cũng như hoàn thiện hồ sơ và kết tội.

Một điểm nữa là hiện nay, các luật sư hầu như chưa được vào cuộc ngay từ đầu, vì vậy không có vai trò của họ trong việc bảo đảm tính khách quan, thu thập chứng cứ đầy đủ để kết tội, vì vậy việc kết án là cực kỳ khó khăn. Đặc biệt hiện nay cũng chưa có những quy định về giám định khẩn cấp đối với những vụ tố giác xâm hại tình dục, để đảm bảo là điều tra có chứng cứ.

Khi gia đình tố cáo vụ xâm hại tình dục của một bé thì đơn vị nhận được tố cáo đó, do không có quy định về giám định khẩn cấp, cho nên nếu nhận vào thứ sáu, thứ bảy, chủ nhật, là họ lúng túng, không biết đưa đi đâu để có được giám định khẩn cấp đối với những vụ đó.

Một nguyên nhân cũng rất là quan trọng, đó là trình độ đội ngũ cán bộ giám định kỹ thuật hình sự không đồng đều. Hiện nay, Việt Nam đang thiếu các giám định viên giỏi, dày dặn kinh nghiệm để thực hiện giám định các vụ xâm hại tình dục, đặc biệt là xâm hại tình dục trẻ em. Nhiều cơ quan điều tra thì không có những điều tra viên chuyên về các vụ án xâm hại tình dục trẻ em. Hiện nay cũng chưa có trình tự, thủ tục riêng cho các vụ án xâm hại tình dục trẻ em.

-->Đọc tiếp...

Nhà báo tống tiền vì xã hội nhiều dối trá, ít tử tế?

Một quầy báo trên phố ở Hà Nội (ảnh tư liệu, 4/2015)

VOA - Trong hai ngày cuối tuần qua, công an ở Hải Phòng và thành phố Hồ Chí Minh đã bắt giữ một số nhà báo bị tình nghi tống tiền hoặc lừa đảo. Nhiều người làm báo ở Việt Nam bày tỏ trên mạng xã hội họ thấy “buồn tủi” vì những vụ việc làm mất danh dự của làng báo như thế này.

Tin cho hay hôm 24/3, công an Hải Phòng đã bắt trưởng văn phòng đại diện báo Kinh doanh và Pháp luật ở thành phố cùng 2 phóng viên của báo này vì có chứng cứ 3 người đàn ông này đã tống tiền của nhiều người.

Nhiều báo Việt Nam tường thuật rằng 3 nhà báo kể trên đã theo dõi, phát hiện các hộ gia đình, các tổ chức xã hội có dấu hiệu vi phạm pháp luật, sau đó đe dọa họ sẽ đăng báo nếu không chịu nộp tiền.

Một ngày sau, công an ở tp.Hồ Chí Minh đã bắt một nhà báo nam trong một nghi án lừa đảo. Người đàn ông này được cho là lãnh đạo văn phòng đại diện báo Bảo vệ Pháp luật ở thành phố.

Theo báo chí trong nước, ông này đã nhận tiền từ một người phụ nữ, hứa “giải cứu” cho 3 người thân của bà này thoát tội sau một vụ đánh nhau gây thương tích. Trên thực tế, người thân của bà vẫn bị xét xử và nhận án tù.

Việc một số nhà báo ở Việt Nam bị bắt vì tống tiền, nhận hối lộ hay lừa đảo không phải là hiếm. Hầu như năm nào cũng có một vài vụ. Mặc dù không có một danh sách thống kê chính thức, nhưng dùng các từ khóa “bắt nhà báo nhận hối lộ”, “bắt nhà báo cưỡng đoạt tài sản”, v.v… có thể tìm qua Google được nhiều bài báo ít nhất là từ năm 2005 trở lại đây.

Sau hai vụ bắt giữ cuối tuần qua, một số nhà báo nêu quan điểm trên Facebook rằng một trong những nguyên nhân về nhà báo phạm tội là trong những năm gần đây, nhà nước Việt Nam cho phép quá nhiều trang tin và các cơ quan báo chí ra đời, dẫn đến không quản lý được số lượng nhà báo tăng nhanh. Nhà báo kỳ cựu Võ Văn Tạo nói với VOA từ Nha Trang:

“Số lượng báo chí ở Việt Nam là quá nhiều. Cơ quan quản lý không kiểm soát được. Ở Việt Nam thì theo công bố chính thức của các giới chức quản lý nhà nước, vào năm ngoái, có trên 850 cơ quan truyền thông, gồm có báo giấy, báo mạng, tạp chí, đài truyền hình, v.v... Nói chung là rất nhiều”.

Nhưng ông Nguyễn Thái Thiên, Cục phó Cục Báo chí, Bộ Thông tin và Truyền thông Việt Nam, nói với VOA rằng ông không đồng ý với quan điểm đó, cho dù ông gọi hai vụ việc vừa qua là “rất đáng tiếc”. Ông nói:

“Nói rằng cho ra quá nhiều báo nên nhà nước không quản lý được đội ngũ phóng viên thì chuyện đấy là không xác đáng. Bởi vì việc cấp phép thành lập các cơ quan báo chí trước hết chúng tôi phải theo các quy định của pháp luật. Thứ hai là tuân theo các nguyên tắc trong quy hoạch quản lý và phát triển báo chí. Trong luật nói rất rõ là tổng biên tập là người hoàn toàn chịu trách nhiệm trước pháp luật của tờ báo, trong đó có quản lý phóng viên”.

Đứng ở vị trí cơ quan quản lý nhà nước, Cục phó Nguyễn Thái Thiên nói Cục Báo chí đã gửi các văn bản “yêu cầu tổng biên tập các cơ quan báo chí thực hiện nghiêm việc quản lý phóng viên theo các quy định của pháp luật”.

Ông Thiên đưa ra nhận định về nguyên nhân của tình trạng thỉnh thoảng lại có nhà báo bị tố cáo vi phạm luật và những điều có thể làm thay đổi:

“Một trong những nguyên nhân chúng tôi thấy rõ nhất là một số phóng viên báo chí chưa đáp ứng yêu cầu phát triển của báo chí. Cái thứ hai, rõ ràng với đội ngũ 17.000 nhà báo thì việc quản lý trước hết phải là của tổng biên tập của từng tờ báo. Về phía tổ chức đoàn thể, Hội Nhà báo Việt Nam đã có ‘10 quy định đạo đức nghề nghiệp của nhà báo’. Nếu tất cả những người hoạt động trong lĩnh vực báo chí tuân thủ đúng các quy định của pháp luật, tuân thủ đúng thực hiện đúng 10 quy định đạo đức nghề nghiệp nhà báo thì tôi nghĩ rằng tình trạng đấy cũng sẽ được hạn chế rất là nhiều”.

Là nhà báo có hàng chục năm kinh nghiệm thực tế, ông Võ Văn Tạo đưa ra một cách nhìn khác về nguyên nhân có những nhà báo thực hiện các hành vi vừa sai luật vừa trái đạo đức. Mặc dù vậy, ông lưu ý rằng số nhà báo xấu ăn hối lộ hay tống tiền không phải là nhiều. Ông nói:

“Nguyên nhân chính, cơ bản ấy, là một xã hội không chú trọng về đạo đức, về tình thương. Cái chuyện nói dối là phổ biến, cho nên là cái giả dối là phổ biển của nền tảng chính trị thì nó kéo theo tất cả những thứ khác, đạo đức nó suy đồi. Báo chí dù ở Việt Nam trong vòng kiểm soát đi chăng nữa nhưng nó vẫn có tính đặc thù của báo chí là nó có quyền lực nhất định. Thế thì anh em cầm bút nếu như bản thân những người đó cái gốc, cái bản chất người đó là xấu xa, tham lam, không có lòng tự trọng, việc lợi dụng nghề báo đi tống tiền, dọa nạt v.v… gì đó là có xảy ra”.

Trên mạng xã hội, nhiều nhà báo còn chỉ ra một nguyên nhân nữa dẫn đến điều mà họ gọi là sự “suy đồi”, “tha hóa” của một số người trong ngành báo chí. Họ cho rằng cùng với việc mở ra các cơ quan báo chí tràn lan, nhiều người đã “chạy chọt” để có chức tổng biên tập, trưởng, phó đại diện các văn phòng. Những người này sau đó tìm cách “thu hồi vốn” bằng cách gây sức ép với nhân viên dưới quyền phải “làm tiền” từ doanh nghiệp hay người dân.

Về điều này, nhà báo lâu năm Võ Văn Tạo ở Nha Trang đưa ra lời xác nhận có hiện tượng đó:

“Tại địa bàn của chúng tôi đây, đã có những người làm trưởng đại diện của một tờ báo thuộc cỡ trung bình. Có những phóng viên của báo đó chạy sang chỗ tôi làm và họ nói rằng ‘Sếp của bên em rất tệ. Bọn em đi tìm đề tài, phát hiện ra vụ việc tiêu cực, viết bài. Sếp em không cho đăng, kêu em báo cho phía bên kia, và sếp em ăn tiền bồi dưỡng của họ’. Tôi biết cụ thể tên người, không tiện nói ra. Bây giờ người đó lên làm tổng biên tập tờ báo đó cơ. Những cá nhân tệ lậu như thế là có. Rồi là có những tổng biên tập kiếm thu nhập bằng đủ kiểu, kể cả những cái lặt vặt như là anh em phóng viên cống nạp, v.v…”

Trong một bối cảnh như vậy, những người bị đẩy vào hoàn cảnh khó khăn nhất chính là các phóng viên. Theo ông Tạo, họ rất chật vật với cuộc sống khi đồng lương được trả không đủ sống, thậm chí có những cơ quan báo chí còn không trả lương cho phóng viên. Điều này làm cho một số nhà báo “không cầm được lòng” khi có cơ hội kiếm tiền phi pháp.

Mặc dù vậy, nhiều nhà báo và cá nhân ông Tạo vẫn cho rằng nguyên nhân gốc là một xã hội thiếu tử tế, nhiều dối trá. Họ chỉ ra rằng các tiêu cực, những việc bỏ tiền ra “chạy chọt”, “dàn xếp” thông tin, chức vụ, công việc ở khắp mọi ngành từ giáo dục cho đến công an tất yếu không thể không ảnh hưởng tới người làm báo.

Trên các diễn đàn mạng xã hội và các trang cá nhân, nhiều người khẳng định giải quyết được nguyên nhân gốc rễ này ở Việt Nam là “việc khó” trong nhiều năm nữa.

Ý kiến của bạn

-->Đọc tiếp...

Những khối tài sản kếch xù: “Có dấu hiệu bao che!”

Căn biệt thự được cho là của bà Trần Vũ Quỳnh Anh, tại Khu đô thị Bình Minh, phường Đông Hương, TP. Thanh Hóa.

Lan Hương, phóng viên RFA

Tin tức về tài sản khủng của một số quan chức được truyền thông loan tải và cử tri lên tiếng yêu cầu Nhà nước làm rõ. Liệu sự can thiệp của cơ quan chức năng liệu có thực sự hữu hiệu?

Tài sản hàng chục tỷ đồng

Ngày 6/3 vừa qua trên báo Thanh Niên có đăng tải một bài viết với tựa đề “Quan lộ thần tốc của hotgirl xứ Thanh”, nói về con đường thăng quan tiến chức nhanh chóng của bà Trần Vũ Quỳnh Anh, sinh năm 1986 tại phường Phú Sơn, Thành phố Thanh Hóa.

Từ năm 2008 – 2015 bà Quỳnh Anh liên tục được bổ nhiệm các chức vụ quan trọng tại tỉnh Thanh Hóa. Đầu tiên bà này làm hợp đồng tại Văn phòng Liên đoàn Lao động tỉnh Thanh Hóa, sau đó được nhận vào làm tại  Trung tâm kiểm định chất lượng của Sở Xây dựng Thanh Hóa mà không cần phải thi tuyển. Một năm sau, năm 2012, bà Quỳnh Anh được đưa về Phòng Quản lý nhà và thị trường bất động sản của sở này.

Sau 6 tháng nghỉ sinh, bà Quỳnh Anh quay trở lại công tác một thời gian ngắn và được được bổ nhiệm làm Phó trưởng phòng Phòng Quản lý nhà và thị trường bất động sản, và chỉ 6 tháng sau được bổ nhiệm làm trưởng phòng. Ngoài ra bà này cũng được cho là sở hữu khối tài sản lên đến hàng chục tỷ đồng, có một căn biệt thự 3 mặt tiền ở Thành phố Thanh Hóa và đi chiếc xe sang trọng Cadillac Escalade trị giá nhiều tỷ đồng và có biển số độc, trùng với ngày tháng năm sinh của bà này.

Giới báo chí và người dân liên lạc với cơ quan quản lý và phụ trách của bà Quỳnh Anh cho biết tất cả đều có thái độ né tránh hoặc im lặng. Đến ngày 1/3 vừa qua, chủ tịch UBND tỉnh Thanh Hóa mới có quyết định thanh tra quy trình bổ nhiệm của bà này, nhưng lại giao việc này cho Ban thanh tra của tỉnh. Quyết định này gây ra các ý kiến trái chiều trong dư luận vì nhiều người dân e rằng nếu tin đồn bà Quỳnh Anh là bồ nhí của một lãnh đạo tỉnh, thì việc giao cho Thanh tra tỉnh điều tra là thiếu khách quan, công bằng.

Vụ việc này chưa được sáng tỏ thì mấy ngày nay thông tin ông Huỳnh Đức Thơ, chủ tịch Thành phố Đà Nẵng sở hữu khối tài sản khủng lại tràn ngập trên các mặt báo. Tin cho biết hiện ông Thơ sở hữu căn nhà có diện tích xây dựng 300 m2 cùng 4 mảnh đất tại nhiều vị trí đẹp ở Quảng Nam và Đà Nẵng. Ngoài ra, ông Thơ còn góp vốn 3ha đất trồng rừng và sở hữu 1,5ha đất nuôi tôm, góp vốn ở 4 cơ sở sản xuất kinh doanh với giá trị kê khai 2,5 tỷ đồng. Chủ tịch Thành phố Đà Nẵng cũng mua cổ phiếu công ty Dana - Ý trị giá 500 triệu đồng.

Dấu hiệu bao che

Bà Trần Vũ Quỳnh Anh được bầu vào Ban chấp hành đảng bộ Sở Xây dựng tỉnh Thanh Hóa nhiệm kỳ 2015-2020.

Đáp lại yêu cầu minh bạch tài sản của dư luận, ngày 15/3 Văn phòng UBND TP. Đà Nẵng ra thông báo cho biết ông Thơ đã thực hiện kê khai tài sản trước đó theo đúng nguyên tắc. Thông báo này cũng chỉ nói rằng việc thẩm tra, xác minh kê khai (nếu có), sẽ do cơ quan trung ương chỉ đạo thực hiện.

Trước cách xử lý của cơ quan chức năng trong 2 vụ việc vừa trình bày, tiến sĩ Phạm Chí Dũng, nhà báo công dân, nhà phân tích độc lập từ Sài Gòn cho chúng tôi biết nhận xét của cá nhân ông:

Cách hành xử của chính quyền địa phương trong 2 vụ việc này cũng tương tự như nhau và cũng gần tương tự với cách hành xử của một số bộ ngành, chính quyền trung ương ở một số vụ trước đây chẳng hạn như vụ Trịnh Xuân Thanh, Lê Trung Dũng, Vũ Huy Hoàng, Vũ Quang  Hải,… Hầu hết đều có dấu hiệu bao che, che chắn.

Cho tới bây giờ, gần như chưa có bất kỳ vụ nào được lôi ra ánh sáng và xử lý một cách nghiêm minh, cho dù dư luận đã đặt ra vấn đề rất nhiều.

Cái việc đóng cửa bảo nhau, giao cho một cơ quan lại thuộc thẩm quyền của nhân vật đương sự như vậy thanh tra thì sẽ không dẫn tới đâu cả.

Giáo sư Nguyễn Khắc Mai, nguyên Vụ trưởng Vụ Nghiên Cứu, Ban Dân vận Trung ương, hiện là giám đốc Trung tâm nghiên cứu Văn hoá Minh Triết đánh giá cách hành xử của ban lãnh đạo là kết quả của việc hành pháp lỏng lẻo, tùy tiện:

Bây giờ phải đặt lại vấn đề như thế này, Nhà nước này có tính pháp quyền hay không. Bởi vì luật lệ, hiến pháp của nước này người ta tùy tiện lắm. Thích thì áp dụng không thích thì thôi.

Nếu nhà nước này có tính chất pháp quyền rõ ràng, rành mạch, tôn trọng 3 quyền: xử phân lập, lập pháp, tư pháp độc lập, hành pháp rõ ràng thì mới điều tra được.

Công an bây giờ điều tra dưới sự lãnh đạo của Đảng thì làm sao điều tra tử tế được. Vì thế cho nên nó bùng nhùng, chả đâu vào đâu hết cả.

Trước đó trả lời báo chí, ông Huỳnh Đức Thơ khẳng định những tài sản ông có đều được kê khai minh bạch từ nhiều năm trước, và nhấn mạnh  rằng ông "không có gì phải áy náy. Người tốt thì có bỏ cối giã cũng tốt". Ông Thơ cũng giải thích rằng những lô đất ông sở hữu toàn nằm ở vùng sâu vùng xa, còn cổ phần ở công ty là của vợ ông.

Giáo sư Nguyễn Khắc Mai nhận xét về chính sách kê khai tài sản hiện nay:

Kê khai tài sản hiện nay là trò hề, không giải quyết được gì hết! Lâu nay có những tài sản khổng lồ, mờ ám nhưng có ai làm cái gì.

Anh Thơ ở trong Đà Nẵng tôi thấy kinh khủng quá. Tại sao lại có một khối tài sản khủng khiếp như vậy. Tôi là người lăn lộn, tù đày, bao nhiêu năm tích cực tham gia, lao động mà 100 triệu tôi không có nổi chứ đừng nói là bạc tỷ như vậy. Chuyện hết sức phi lý như vậy thì phải làm rõ thì dân người ta mới tin, chứ không người ta sao tin được.

Chỉ là mị dân!

Chỉ nội trong mấy năm gần đây, hàng loạt các vụ tham nhũng, bất minh bạch trong bổ nhiệm bị phanh phui. Tuy nhiên từ khi truyền thông lên tiếng đến khi các vụ án này được giải quyết là cả một chặng đường dài và đôi khi không được giải quyết thỏa đáng; thậm chí bị tảng lờ lắng dần vào quên lãng.

Tiến sĩ Phạm Chí Dũng đưa ra một trong những nguyên nhân dẫn đến tình trạng đó:

Tất nhiên chúng ta đấu tranh chống tham nhũng thì cần phải quyết liệt và cứ chống tham nhũng là hoan nghênh. Nhưng cũng cần phân biệt rạch ròi rằng có những hành động chống tham nhũng là thực chất, nhưng số đó rất hiếm ở Việt Nam; còn đa số còn lại là chống tham nhũng một cách giả tạo, thậm chí là mị dân, dối trá chỉ phục vụ cho quyền lực và lợi ích nhóm mà thôi.

Những vụ dậy sóng như Trịnh Xuân Thanh, Vũ Huy Hoàng báo chí, dân chúng lôi ra đấu tố đến như vậy mà cho tới giờ cũng chưa đâu vào đâu cả thì làm sao người dân có một niềm tin dù là hết sức nhỏ nhoi vào chế độ cầm quyền?

Hôm 7/3 vừa qua Tổ chức Minh bạch quốc tế (Transparency International) ra thông báo cho thấy tỷ lệ tham nhũng ở Việt Nam là 65%. Cuối năm ngoái, các quan chức Việt Nam cũng đưa ra số liệu tiết lộ trong 10 năm qua các vụ tham nhũng đã làm thiệt hại gần 60 ngàn tỉ đồng của Nhà nước.

-->Đọc tiếp...

Kẽ hở của luật pháp VN trước nạn ấu dâm

Pano tuyên truyền cho người dân rằng xâm hại tình dục trẻ em là tội ác.

Chân Như, rfa

Trong thời gian vừa qua, vấn nạn ấu dâm là tâm điểm cho sự quan tâm của cả đất nước Việt Nam, bởi nhiều vụ việc bị truyền thông và mạng xã hội phanh phui, cũng như nhiều người cho rằng mình đã từng bị xâm hại tình dục. Những câu chuyện này đã có từ hàng chục năm trước, nhưng nay xã hội mới thực sự để tâm, lên tiếng đấu tranh mạnh mẽ.

Nguyên nhân

“Là một người mẹ tôi cảm thấy rất bức xúc khi đọc những tin như vậy. Tôi rất đau xót cho những trẻ rơi vào hoàn cảnh như vậy.”

“Đầu tiên trên địa vị một phụ huynh đang nuôi con nhỏ, tôi cảm thấy rất lo lắng trước thông tin các vụ xâm hại trẻ con gần đây được đưa ra. Tôi lo rằng sẽ còn rất nhiều vụ khác mà chúng ta chưa biết đến.”

Đó là cảm nhận của những người làm cha, mẹ khi truyền thông và mạng xã hội liên tiếp loan tải về các vụ việc ấu dâm bị phanh phui.

Pháp luật hình sự Việt Nam hiện hành quy định các tội phạm về xâm hại tình dục trẻ em gồm có: Tội hiếp dâm trẻ em; Tội cưỡng dâm trẻ em; Tội giao cấu với trẻ em và Tội dâm ô đối với trẻ em.

Theo luật sư Lê Văn Luân - người bảo vệ quyền lợi cho nạn nhân bị ấu dâm tại quận Hoàng Mai cho rằng, hệ thống luật pháp vẫn còn có nhiều kẽ hở:

“Chúng ta đang khó khăn ở hai vấn đề:

-  Một là do việc khung hình phạt thấp.

- Thứ hai, chúng ta đang áp dụng chưa chuẩn, chưa hiểu, chưa đúng đối với quy định của Bộ luật tố tụng hình sự. Chúng ta trong thực tế luôn đòi hỏi chứng cứ về mặt vật chất để lại trên thân thể. Điều này không đúng với quy định của điều luật đó. Nếu chứng minh có việc tiếp xúc đó thì đã có thể truy tố.”

Chính những kẽ hở này đã khiến cho quá trình giải quyết các vụ án ấu dâm tại Việt Nam trở nên khó khăn và chậm trễ, số vụ được xử lý hình sự rất ít. Bên cạnh đó, nhận thức và trình độ, cũng như tinh thần trách nhiệm của các cơ quan hữu trách còn yếu kém.

Ở mức độ cao nhất, người tiến hành tố tụng có thể phải chịu trách nhiệm hình sự về tội không truy cứu trách nhiệm hình sự người có tội, tội ra quyết định trái pháp luật trong các vụ ấu dâm.

“Trong quá trình tiến hành tố tụng được giao chức trách mà các anh không thực hiện đúng chức trách của mình, mặc dù anh có trình độ, có nhận thức và hiểu biết pháp luật nhưng anh không làm đúng pháp luật. Ví dụ như hết thời hạn mà không được gia hạn, nhưng anh lại gia hạn tiếp, làm khó khăn cho quá trình điều tra, gây ra hậu quả lớn cho quá trình giải quyết tiếp theo. Thế thì có dấu hiệu xem lại hoạt động tư pháp và có thể chịu trách nhiệm hình sự.”

“Các cơ quan chức năng ở đâu?”

Trong các vụ việc ấu dâm gần đây, dưới sức ép của mạng xã hội và truyền thông, các quan chức cấp cao từ trung ương đã chỉ đạo các cơ quan hữu trách địa phương phải giải quyết vụ việc. Điều này khiến cho bà Khuất Thu Hồng - Viện trưởng Viện Nghiên cứu Phát triển Xã hội đã chua chát nói rằng bà “mất niềm tin” vào hệ thống thực thi pháp luật “Các cơ quan chức năng ở đâu?”

Lời phát biểu này được nói tại buổi hội thảo về xâm hại tình dục trẻ em ở Hà Nội ngày 14/3/2017 vừa qua. Theo bà Lê Thị Hoàng Yến đại diện Hội bảo vệ quyền trẻ em, tại Việt Nam có hơn 15 cơ quan, tổ chức có trách nhiệm bảo vệ quyền trẻ em. Điều này làm cho bà Nguyễn Vân Anh - Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu ứng dụng khoa học về Giới, Gia đình, Phụ nữ và Vị thành niên (CSAGA) và cả cộng đồng phải thốt lên:

“Một đứa trẻ có 15 cơ quan bảo vệ, vậy mà tại sao khi con chúng ta bị xâm hại thì chúng ta không biết gọi đến đâu? Cá nhân tôi thấy điều này thật mỉa mai, chúng ta có lẽ không cần quá nhiều cơ quan như vậy. Chúng ta chỉ cần đến 1, 2 cơ quan nhưng thực sự làm.”

“Tôi cảm thấy là không chỉ riêng ấu dâm, mà trong tất cả vấn đề liên quan đến phụ nữ hay trẻ nhỏ thì những hội đoàn đó vô tác dụng. Họ không làm việc, không có một tiếng nói nào cho người dân, không thăm hỏi, không động viên, không bảo vệ. Nói chung họ không có vai trò gì hết, họ chỉ có cái tên và nhận lương. Vậy Thôi!”

Tại sao lại lên án nạn nhân?

Trong một thời gian dài, vấn nạn ấu dâm đã không được nói đến, bởi theo nhiều người đánh giá, đó là do nền văn hoá truyền thống, tư tưởng ảnh hưởng bởi Nho Giáo liên quan đến “trinh tiết của người con gái”, “Bởi vì văn hoá châu Á… xoay sang lên án nạn nhân.” Phó giáo sư - Tiến sỹ Nguyễn Hoàng Ánh - Giảng viên Đại học Ngoại thương Hà Nội chia sẻ:

Nhiều khi vì quyền lợi con cái, một khái niệm rất kì cục nữa là danh dự gia đình, rất nhiều bố mẹ chấp nhận. Đây là nét văn hóa đầu tiên.

Nét văn hóa thứ hai cũng chính từ đặc điểm đó, dẫn đến việc dư luận thay vì lên án kẻ gây nên tội ác thì lại xoay sang lên án nạn nhân.

Nhưng xã hội đã thay đổi, nhiều người đã mạnh mẽ lên tiếng. Cô Kim Tiến và một số người khác đã tới Cục Bảo vệ và chăm sóc trẻ em, Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội để bày tỏ sự bất bình ngày 13.3.2017 vừa qua:

Tôi muốn tham gia góp phần tiếng nói của tôi để ngăn chặn tình trạng này tái diễn. Phải để yêu cầu cơ quan công an cũng như những cơ quan có trách nhiệm phải giải quyết cho người dân, thực thi đúng theo pháp luật.

Đã có nhiều tiếng nói, ý kiến đóng góp nhằm ngăn chặn vấn nạn ấu dâm được đưa ra, có hai vấn đề chính: hoàn thiện quy định pháp luật liên quan và thay đổi những suy nghĩ lạc hậu, cũ kỹ trong văn hoá, nhận thức về vấn đề xâm hại tình dục trẻ em. Thứ hai là vai trò của gia đình, nhà trường và cộng động, các tổ chức xã hội phải có những hành động thiết thực để bảo vệ trẻ em trước mối nguy bị xâm hại.

Nhưng đầu tiên, đó là toàn xã hội phải lên tiếng, lên án mạnh mẽ hành vi ấu dâm, chứ không để mọi việc chìm xuồng rơi vào quên lãng bằng sự im lặng.

Việt Nam là quốc đầu tiên tại Châu Á và là nước thứ nhì trên thế giới, tham gia ký kết và phê chuẩn Công ước Quyền trẻ em của Liên Hợp Quốc ngày 20 tháng 2 năm 1990.

-->Đọc tiếp...

Kinh tế vỉa hè: Bài toán nan giải

Một quán ăn vỉa hè.

Nhiều người hiện phải mưu sinh bằng việc buôn bán trên vỉa hè thành phố. Hoạt động này lại khiến nhiều người dân không có lối đi; dẫn đến trật tự đô thị không được bảo đảm.

Truyền thông trong nước tiếp tục thông tin về công tác dọn dẹp vỉa hè cho thông thoáng tại Sài Gòn, Hà Nội. Tin cho biết các vị lãnh đạo thành phố, quận, huyện lần này dường như tỏ ra kiên quyết hơn với mục tiêu lập lại trật tự đô thị.

Biện pháp quyết liệt như thế có vẻ hiệu quả tại một số nơi; nhưng lại không được như ý ở nhiều địa điểm vì cũng như bao lâu nay mỗi khi chiến dịch kết thúc thì mọi chuyện đây lại vào đấy.

Nguyên nhân vì sao? Câu trả lời không quá khó vì ai cũng thấy rất nhiều người dân phải dùng đến vỉa hè làm nơi buôn bán.

Một chị cho biết bản thân là dân gốc địa phương, có cha mẹ được nhà nước ghi công cách mạng nhưng số tiền trợ cấp hằng tháng không đủ sống và chị này được địa phương ưu tiên cho một chổ để buôn bán lấy tiền nuôi cha mẹ:

‘Ba mẹ cô cũng là dân địa phương nhưng mà cũng có công với Cách Mạng. Ba mẹ cô giờ già, lớn tuổi rồi đâu có làm gì ra tiền đâu. Có công cách Mạng thì Nhà nước đâu có nuôi được bao nhiêu. Cô làm con thì cô phải chấp nhận ra bán buôn để nuôi cha mẹ cô.

Chị nói thật có tình trạng buổi sáng thì ngồi trong vạch qui định; nhưng sau giờ làm việc thì lại lấn ra đề bày hàng mong được bán nhiều hơn:

‘Tại vì cô nghĩ chiều rồi, hết giờ làm việc rồi, cô mới dọn ra dậy để bán cho cái cuộc sống nó dễ thở chút xíu’.

Trong khi đó có nhiều người không phải là dân gốc ở Sài Gòn, họ từ những địa phương xa khác đến thành phố vì còn có cơ hội chứ ở quê thì khó có cơ hội kiếm tiền giúp trang trải cuộc sống.

Hai chị em bán nước bên lề đường từ Đồng Nai lên trình bày:

‘Thì ai mà đi buôn bán long lể đường cũng là khó khan hết rồi, phải đi kế sinh nhai thôi chứ nếu mà có tiền mướn mặt bằng này kia thì đâu có buôn bán long lề đường chi’.

‘Tại vì mỗi người một cái hoàn cảnh khác nhau. Mình chọn cái điều kiện này buôn bán để mình lo gia đình, lo con đồ này nọ.’

Một phụ nữ cho biết từ Phú Thọ phải vào Sài Gòn để bán hủ tiếu gõ trên lề đường vì ở quê làm ăn thất bát, đầu tư vào chăn nuôi thì lỗ vốn:

‘Người đi bán rong như chị toàn những người ở xa. Như bố mẹ chị ở quê mua con bò giống hết 40 triệu. Đầu năm thì bò mắc, cuối năm thì bò xuống giá, nguyên cái công tiền vốn mua 40 triệu đầu năm đến cuối năm bán có 30 triệu, chưa kể tiền công. Một năm người nông dân lỗ mất 20 triệu rồi, tiền đâu người ta bù?

Thì biết là không cho bán lòng lề đường, mang tiếng không đuổi về quê nhưng bọn chị bây giờ mà cấm bọn chị bắt buộc phải về quê rồi. Mà về quê chăn nuôi mà cái giá cả như bây giờ chăn nuôi có vài đồng đi tích cóp bao nhiêu năm… như anh chị vào đi làm 5 năm góp được 50 triệu đi vay ngân hàng thêm 100 triệu xây chuồng nuôi heo… năm nay đã lỗ 100 triệu. Tại vì heo nó xuống giá quá…

Ông Nguyễn Quốc Thái, Phó Chủ tịch UBND quận Tân Phú chủ trương dẹp vỉa hè nhưng không triệt đường sinh sống của người dân. Ông Thái đưa ra thông báo thời hạn để người dân sắp xếp lại nơi buôn bán. Vì theo như ông Thái nhận định rằng ‘Nhiều gánh hàng rong là cả nguồn nuôi sống của một gia đình.’

Quan điểm của ông Nguyễn Quốc Thái được nhiều người buôn bán ở vỉa hè hoan nghênh.

‘Nói chung Việt Nam mình còn nghèo.  Nếu giờ làm căng quá đâm ra cuộc sống người ta khó sống lắm. Người ta buôn bán làm việc gì khó khăn quá không được người ta làm bậy làm bạ con người ta mất hết phẩm chất. Tại người ta muốn lương thiện mà giờ nhà nước ra chính sách khó khăn quá đi.’

Hai chị em bán nước từ Đồng Nai cho biết rất muốn được vào buôn bán ở một địa điểm cố định do cơ quan chức năng địa phương tổ chức; thế nhưng có nhiều khó khăn:

‘ Có khu buôn bán thì mình cũng vô khu buôn bán mình bán chứ cũng được vậy. Nhưng mà tỉ như cái giá như thế nào chứ đâu phải lúc nào mình cũng được vô đâu. Mấy người có tiền họ mới được vô mấy chỗ đó. Mình không có vốn mình phải bán vậy thôi’.

Chị bán hủ tiếu gõ từ Phú Thọ cũng chỉ rõ những trở ngại khi phải kiếm một nơi ổn định để mưu sinh:

‘Thời gian chỗ này cũng có chiến dịch công an đi hốt đó. Tại vì đi hốt như vậy ngày đi bốn năm lần, chị cũng bị hốt bàn hốt ghế nhiều lắm rồi. Cái cảm giác mình vừa bán vừa bị công an hốt á. Lo lắm!’

Những người trong cuộc như các chị đang buôn bán trên đường phố Sài Gòn có những đề nghị với cơ quan chức năng:

‘Nếu mà nhà nước có chính sách nào cho người dân á… thì mình có công việc này kia thì mình cũng chọn cái kia chứ buôn bán ngoài này cũng… bấp bênh lắm, lúc có lúc không’.

‘Kiểu nương cho mình buôn bán để mình kiếm miếng cơm manh áo qua ngày. Chứ cũng khổ lắm thì mới ra long lề đường này bán’.

Cần phải trả lại vỉa hè cho người đi bộ, về lý thì phải như vậy, nhưng để hợp tình thì còn phải tìm cách tổ chức sao cho những người dân buôn bán vỉa hè có được một nơi làm ăn ổn định.

-->Đọc tiếp...

Báo động tệ trạng xâm hại tình dục trẻ em tại Việt Nam

Một bé gái chơi một mình gần cầu Thê Húc, đền Ngọc Sơn, Hà Nội hôm 2/8/2012. Ảnh chỉ mang tính minh họa.

Hòa Ái, phóng viên RFA

Ba trường hợp trẻ em bị xâm hại tình dục xảy ra ở Vũng Tàu, Sài Gòn và Hà Nội, được truyền thông trong nước tập trung đưa tin những ngày qua, làm dấy lên sự phẫn nộ trong dư luận. Sự phẫn nộ không chỉ đối với các kẻ ác tâm gây ra vụ việc mà còn phản đối các cơ quan chức năng đã tắc trách trong quá trình xử lý trước sự tố cáo của gia đình nạn nhân.

Tệ trạng báo động đỏ?

Vụ xâm hại tình dục trẻ em xảy ra hồi trung tuần tháng 1 năm 2017, tại quận Hoàng Mai, thành phố Hà Nội. Nạn nhân là một bé gái 8 tuổi, bị người đàn ông có tên Cao Mạnh Hùng, 34 tuổi, liên tục giở trò đồi bại 2 lần trong lúc cháu đang chơi đùa cùng bạn bè trong ngõ. Vì có quen biết với gia đình, Cao Mạnh Hùng đã thừa nhận và xin lỗi gia đình về hành vi xàm sỡ cháu bé.

Vào sáng ngày 10 tháng 1, gia đình cháu bé gửi đơn tố cáo tại Đồn công an phường Thịnh Liệt. Sau đó, gia đình và đại diện công an phường đưa bé đi giám định. Bác sĩ giám định cháu gái bị “tổn thương bộ phận sinh dục, rách màng trinh, xây xát và phù nề xung quanh”. Công an phường đã triệu tập Cao Mạnh Hùng sau khi có kết quả giám định, nhưng người này được thả ra vào ngày 14 tháng 1. Hơn 2 tháng điều tra, kẻ xâm hại tình dục trẻ em-Cao Mạnh Hùng vẫn chưa bị xử lý và còn tuyên bố sẽ không bị gì vì có nhiều mối quan hệ xã hội. Viện Kiểm sát Nhân dân và Cơ quan cảnh sát điều tra Công an quận Hoàng Mai vừa ra quyết định gia hạn thời hạn xác minh thêm 2 tháng nữa.

Vụ việc thứ hai xảy ra ngay tại một trường tiểu học ở quận Thủ Đức, thành phố Hồ Chí Minh. Theo phản ảnh của gia đình, cháu bé nạn nhân học lớp một, vào ngày 14 tháng 2, bị một người đàn ông xâm hại vào vùng kín, đến tối về nhà máu vẫn còn chảy và dính trên quần cháu đang mặc. Cháu bé được đưa đến Bệnh viện Từ Dũ khám và kết quả giám định là vết thương do bị xâm hại, có vết rách trong vùng kín.

Sau gần một tháng xảy ra vụ việc trong phạm vi trường học, ngày 12 tháng 3, Phòng Giáo dục quận Thủ Đức lên tiếng cháu bé bị chảy máu do tự té ngã, không bị xâm hại như phản ảnh của gia đình. Ban quản lý nhà trường cũng cho biết trường luôn có camera quan sát và tuyệt đối không cho người lạ vào trường. Tuy nhiên, sau khi nhận được tố cáo của gia đình, Công an phường Bình Thọ cùng Đội cảnh sát điều tra trật tự xã hội Công an quận Thủ Đức và gia đình đến trường xem lại dữ liệu ghi hình của camera trong ngày 14 tháng 2 thì phát hiện camera số 4, đặt ở vị trí quan sát khu vực xảy ra vụ việc, bị mất dữ liệu trong khoảng thời gian cháu bé bị xâm hại tình dục.

Công an quận Thủ Đức cho báo giới trong nước biết đã nhận được thông tin còn có 4 cháu bé khác cũng bị trong trường hợp tương tự và người đàn ông mà các cháu nhắc đến là người giao nước cho trường. Trưởng công an quận Thủ Đức, Đại tá Lê Anh Tuấn cho biết thêm đang tiến hành điều tra vụ tố cáo xâm hại tình dục của gia đình cháu bé nạn nhân học lớp một.

Khuất tất trong xử lý?

Trước câu hỏi của dư luận đặt ra phải chăng có sự khuất tất trong hai vụ án xâm hại tình dục trẻ em vừa nêu, chúng tôi liên lạc với Luật sư Lê Văn Luân, thuộc Đoàn Luật sư Hà Nội và được ông giải thích:

“Hiện tại cơ quan công an điều tra quận Thủ Đức vào cuộc, thế nhưng cũng chưa kết luận được gì ngoài việc có sự nghi ngờ mà bất cứ ai cũng có thể đặt dấu hỏi là cái camera duy nhất đúng vào vị trí xảy ra sự việc và thời gian của sự việc bị xóa. Đây là nghi vấn rất lớn đối với việc này. Vụ ở Thủ Đức, nếu sau khi điều tra đó là hành vi tội phạm thì những người xóa dấu tích bị cáo buộc tội ‘khai báo gian dối, tiêu hủy chứng cứ’ thì đều bị truy tố theo quy định của pháp luật.”

Luật sư Lê Văn Luân cũng cho biết diễn tiến của vụ tố cáo xâm hại tình dục xảy ra ở quận Hoàng Mai, thành phố Hà Nội mà văn phòng luật sư của ông đang thụ lý hồ sơ này:

“Cơ quan điều tra của quận Hoàng Mai kéo dài hơn so với quy định của Bộ luật Tố tụng mà cũng lại ra thông báo quyết định vi phạm Bộ luật Tố tụng nên chúng tôi kiến nghị cơ quan điều tra cấp trên là Cơ quan công an Hà Nội phải lấy hồ sơ giải quyết thì mới đảm bảo khách quan. Bởi vì đã có dấu hiệu của sự kéo dài và dấu hiệu ra quyết định hành vi tố tụng trái luật…có nghĩa không khách quan và không đảm bảo minh bạch ở đây.”

Vụ xâm hại tình dục trẻ em ở Vũng Tàu, kể từ khi phát hiện hồi năm 2014 đến nay, được xem là một vụ án đặc biệt nghiêm trọng. Một cư dân quốc tịch nước ngoài, trú ngụ tại chung cư Lakeside, đã tận mắt chứng kiến cũng như chụp lại được hình ảnh ông N.K.T, sinh năm 1940, có hành vi xâm hại tình dục một bé gái 5 tuổi hồi năm 2014 và đã tố cáo vụ việc lên Công an phường Nguyễn An Ninh. Tuy nhiên, lá đơn tố cáo này bị công an phường làm thất lạc. Đến đầu tháng 7 năm 2016, gia đình nạn nhân cùng nhân chứng làm đơn tố cáo một lần nữa và chính quyền địa phương yêu cầu hòa giải dân sự.

Gia đình nạn nhân nhờ Hãng luật Gold Key can thiệp. Chính quyền thành phố Vũng Tàu ban hành quyết định khởi tố vụ án vào cuối tháng 8 năm 2016. Thế nhưng, đã hơn 6 tháng nay, gia đình nạn nhân không nhận được bất kỳ phản hồi nào của các cơ quan chức năng. Giám đốc Hãng luật Gold Key, Luật sư Lê Ngọc Luân đã gửi thư đến Chủ tịch nước Việt Nam và Trưởng Đại diện Quỹ Nhi đồng Liên Hiệp Quốc (UNICEF) tại Việt Nam nhờ bảo vệ quyền lợi hợp pháp cho cháu bé nạn nhân; vì theo kinh nghiệm tư vấn pháp luật của vị luật sư này, ông nghi ngờ vụ án có “dấu hiệu tiêu cực”.

Qua ba vụ xâm hại tình dục trẻ em xảy ra ở Vũng Tàu, Sài Gòn và Hà Nội, dư luận bày tỏ sự phẫn nộ tột cùng. Cô giáo nghỉ hưu Mai Trần chia sẻ tâm trạng khi đón nhận thông tin về thực trạng quá đau lòng đã và đang xảy ra cho các cháu nhỏ tại Việt Nam:

“Tôi không hiểu các Ủy ban bảo vệ nhi đồng của Việt Nam để làm gì? Họ không hề lên tiếng về các vụ việc này. Các cơ quan chức năng không những chậm vào cuộc mà còn có ý bao che. Ví dụ như Phòng Giáo dục Đào tạo quận Thủ Đức đưa ra lý do rất ngụy biện là em bé đó bị ngã, đoạn ghi hình trong máy camera bị xóa một cách vô cớ từ một cô lao công. Sự việc xảy ra rồi thì họ không tìm cách trừng trị những kẻ gây ác đó. Tóm lại là họ không làm việc cần thiết để bảo vệ các em. Tôi thấy ở Việt Nam, cuộc sống tuổi thơ của các em không được đảm bảo. Các em như tờ giấy trắng mà bị các bậc đáng tuổi cha, chú làm cho hoen ố, có thể nói gây ấn tượng kinh hãi trong suốt cuộc đời. Rất là đáng buồn về điều đó.”

Trả lời báo giới trong nước vào hôm 14 tháng 3, Ủy viên Thường trực Hội bảo vệ quyền trẻ em Việt Nam, bà Ninh Thị Hồng nói cảm thất rất đau lòng và buồn khi nghe tin nhiều trẻ em bị xâm hại tình dục như thế; tuy nhiên các vụ án này vẫn còn nhiều "nút thắt" cần phải gỡ và không phải lúc nào, vụ nào cũng tìm ra đối tượng xâm hại các cháu.

Gia đình các nạn nhân cùng công luận đang theo dõi từng ngày diễn tiến của vụ việc qua thông tin mới nhất Liên Hiệp Quốc và Chủ tịch nước Trần Đại Quang hồi đáp thư kêu cứu về trường hợp của cháu bé bị xâm hại tình dục ở Vũng Tàu, yêu cầu các cơ quan chức năng nhanh chóng điều tra; đồng thời, Phó Thủ tướng Trương Hòa Bình yêu cầu Ủy ban Nhân dân thành phố Hà Nội khẩn trương làm rõ vụ xâm hại tình dục trẻ em ở quận Hoàng Mai và báo cáo cho Thủ tướng Chính phủ.

Động thái này được xem như một dấu hiệu tích cực. Thế nhưng, câu hỏi công luận đặt ra ngoài 3 trường hợp được truyền thông đăng tải thì rất nhiều trường hợp khác sẽ được xử lý như thế nào, khi trung bình mỗi năm có khoảng 1000 trẻ em bị xâm hại tình dục, theo báo cáo vừa công bố của Mạng lưới Ngăn ngừa và Ứng phó Bạo lực Giới tại Việt Nam.

-->Đọc tiếp...